Euskalbar euskerazko edo gaztelaniazko itzulpenak egiten laguntzen duen firefox-erako deskarga daitekeen tresnabarra da. Oso erreza da software hau nabegatzailera deskargatzea eta benetan baliagarria suerta daiteke ordenadorean lanean zaudela, “klik” simple baten bidez kontsultak egin ahal izatea. Hitz bera hiztegi desberdinak kontsultatzeko aukera ematen:

• Euskalterm
• Elhuyar
• 3000 hiztegia
• Hiztegia Batua
• Sinonimoak Adorez
• Sinonimoak UZEI
• Harluxet
• Wikipedia
• ….

Web gune hau hiztegi ezberdinen biltegia dela esan daiteke, ARTEZ Euskara Zerbitzuaren ekimenez sortua. Ondorengo baliabideak eskaintzen dizkigu web guneak:

• Hiztegi orokorrak: Sail honetan aipagarrienak, Euskaltzaindiako Hiztegi Batua, Euskalterm, Labayru hiztegia eta euskara eta beste hizkuntza bat konbinatzen duten hiztegi elebidunak (euskara-frantsesa, euskara-inglesa, euskara-poloniera…)
• Sinonimoak
• Herriz herri: Euskal Herriko herri ezberdinetako lexiko corpusak jasotzen ditu atal honetan.
• Entziklopedikoak: Harluxet, wikipedia…
• Gaika: Ingurumen hiztegia, arte hiztegia, justizia arloa, haurrak, SMS hiztegia…
• Corpusa: Euskarazko corpus ezebrdinak batzen dira hemen (fonatari, Bizkaiko toponimia…)
• Erdarak: Erdarazko hiztegiak
• Software
• Kontsultak: Kontsultak egiteko erakunde desberdinek daukaten zerbitzuak jaostzen ditu (Euskaltazindia, duda muda…)

-GO eta -GARRI atzizkiei buruz egiten ari garen lanean jarraituko dugun metodologia zehaztea beharrezkoa iruditu zaigu.

Lan honetan agertzen den metodologia lexikologiako eskoletan jarraitutakoa da. Atzizki baten aurrean gaudenean, lehenengo eta behin, bere lemaren (hiztegi sarrera da, edota forma baten gauzatze guztiak bitzen dituen froma kanonikoa) nondik norakoa azaldu behar ditugu: forma nagusiaz gaiz beste forma batzuk dauden, etab. Ondoren, aurkitutako adibideetan, hitz eratorriaren kategoria edo azpikategorizazioa aztertu behar dugu. Oinarriaren azpikategorizazioa zein atzizkiarena ere aztertu behar dugu. Beharrezkoa bada, adibideetan, atzizkia dela eta, gertatu diren hots aldaketa eta paradigma ezberdinen sorketaren berri ere eman beharko dugu.

Gisa honetako azterketa morfologiko-lexikologikoaren oinarri teorikoak Morfologia sortzailea daude. Honez gain, eskolan erabilitako bibliografia nagusia Mª Teresa Cabré eta Gemma Rigauren Lexicologia i semantica liburua Azkarateren Irakaskuntza proiektua (argitaragabe dago) izan dira.

-GARRI eta -GO atzizkiei buruzko lana egiteko, lehenengo, atzizki hauen adiera eta erabilera ezberdinak azalduko ditugu. Ondoren, adiera hauen artean egokiak edo tradiziozkoak ez diren erabilerak aztertuko ditugu. Honela, desegokiak diren adibide hauetako batzuk aukeratuko ditugu eta testu idatzietan izan duten edo gaurko prosan duten ohiartzuna eta erabilera zenbaterainokoa de ikusiko dugu. Horretarako, ondorengo euskarazko corpus hauek arakatuko ditugu:

• Elhuyar: Zientzia eta Teknologiaren Corpusa: Zientzia eta teknologiaren alorreko euskarazko corpusa edo testu bilduma etiketatua da. Proiektu hau UPV-ko IXA taldeak gauzatu du Elhuyar fundazioarekin batera. Corpusa 1990etik 2002 urtera arte argitaratutako zientzia eta teknologiaren alorreko testuek osatzen dute
• Klasikoen Gordailua: Euskal literaturako testu klasikoen corpusa da hau. Euskal literaturako lehen agerpenetik 1936ko gerrara ekoiztutako testuak jasotzen ditu.
• UPV/EHU: Ereduzko Prosa Gaur: Gaurko prosa idatziaren corpusa dugu hau, UPV/EHU-aren akimenez sortua.

Internet baliabide erraldoi eta emankor gisa erabiliz, hizkuntza kontsultak egiteko oso erabilgarria suerta dakiguke. Honela, internet baliabide linguistiko eta corpusen iturri aproposa bilakatzen ari da. Baliabide hau ustiatzeko asmotan beraz, sortu da CorpEus, internet euskarazko corpus erraldoi gisa hartzen duena.

Corpusak formatu elektronikoan linguistikoki ordenatuta dauden testu bildimak dira. Honek esan nahi du, hitz bakoitzaren lemaren, kategoriaren… berri ematen dela eta baita kolokazioa eta inguruan izan behar dituen hitzen berri ere. Interneten kasuan, euskarazko testu asko aurkitzen ditugu eta beraz, internet euskarazko corpus erraldoi gisa uler dezakegu, nahiz eta hitzak linguistikoki ordenatuta egon ez. Hori da beraz, CorpEus-ek egiten duen lana, internet euskarazko corpus gisa kontsultatzeko eta ustiatzeko euskuragarri izan dadila ahalbideratzea.

Hala ere, kontutan hartu behar da, copus hau euskarazko beste corpusen osagarri dela. Hitzak linguistikoki ordenatu gabe daudenez, honek ziurgabetasun bat dakarkio erabiltzaileari eta gainera bilatzaileekiko menpekotasun handia erakusten du corpus handi honek.

Seihileko honetan egin behar dugun proiektua gauzatzeko, -GO eta -GARRI atzikien osaera eta erabilerari dagokion azterketa bat egitea erabaki dugu nire lan taldean. Atzizki hauenosaera eta erabilera, bai zuzena eta bai okerra, aztertuko ditugu lan honetan. Hau egiteko, tradizioa eta gaur egungo egoera hartuko ditugu kontuan.

Proiektu honen helburu, arazo lexikologiko edo sintaktiko bat oinarritzat hartuta, arazo hau azterketzeko eta irtenbidea emateko sarean dauen tresnak eta baliabideak erabiltzea da. Horretarako, gure taldean hain zuzen, sarean eskuragarri dauen zenbait corpus erabiliko ditugu:

• klasikoek gordailua
• Ereduzko prosa gaur
• Zientzia eta teknologia corpusa

Atzizki bi hauen ezaugarriak eta adiera desberdinetan duten emankortasuna aztertu ondoren, aipatutako corpus hauek erabiliko ditugu atzizki hauekin egiten diren okerreko erabileren presentzia aztertzeko.

Azkenik, nik eta nire taldekideek lana gustokoa izatea espero dugu.

Euskal eratorbidean -GO eta -GARRI atzizkiak