Euskalbar euskerazko edo gaztelaniazko itzulpenak egiten laguntzen duen firefox-erako deskarga daitekeen tresnabarra da. Oso erreza da software hau nabegatzailera deskargatzea eta benetan baliagarria suerta daiteke ordenadorean lanean zaudela, “klik” simple baten bidez kontsultak egin ahal izatea. Hitz bera hiztegi desberdinak kontsultatzeko aukera ematen:

• Euskalterm
• Elhuyar
• 3000 hiztegia
• Hiztegia Batua
• Sinonimoak Adorez
• Sinonimoak UZEI
• Harluxet
• Wikipedia
• ….

Web gune hau hiztegi ezberdinen biltegia dela esan daiteke, ARTEZ Euskara Zerbitzuaren ekimenez sortua. Ondorengo baliabideak eskaintzen dizkigu web guneak:

• Hiztegi orokorrak: Sail honetan aipagarrienak, Euskaltzaindiako Hiztegi Batua, Euskalterm, Labayru hiztegia eta euskara eta beste hizkuntza bat konbinatzen duten hiztegi elebidunak (euskara-frantsesa, euskara-inglesa, euskara-poloniera…)
• Sinonimoak
• Herriz herri: Euskal Herriko herri ezberdinetako lexiko corpusak jasotzen ditu atal honetan.
• Entziklopedikoak: Harluxet, wikipedia…
• Gaika: Ingurumen hiztegia, arte hiztegia, justizia arloa, haurrak, SMS hiztegia…
• Corpusa: Euskarazko corpus ezebrdinak batzen dira hemen (fonatari, Bizkaiko toponimia…)
• Erdarak: Erdarazko hiztegiak
• Software
• Kontsultak: Kontsultak egiteko erakunde desberdinek daukaten zerbitzuak jaostzen ditu (Euskaltazindia, duda muda…)

-GARRI eta -GO atzizkiei buruzko lana egiteko, lehenengo, atzizki hauen adiera eta erabilera ezberdinak azalduko ditugu. Ondoren, adiera hauen artean egokiak edo tradiziozkoak ez diren erabilerak aztertuko ditugu. Honela, desegokiak diren adibide hauetako batzuk aukeratuko ditugu eta testu idatzietan izan duten edo gaurko prosan duten ohiartzuna eta erabilera zenbaterainokoa de ikusiko dugu. Horretarako, ondorengo euskarazko corpus hauek arakatuko ditugu:

• Elhuyar: Zientzia eta Teknologiaren Corpusa: Zientzia eta teknologiaren alorreko euskarazko corpusa edo testu bilduma etiketatua da. Proiektu hau UPV-ko IXA taldeak gauzatu du Elhuyar fundazioarekin batera. Corpusa 1990etik 2002 urtera arte argitaratutako zientzia eta teknologiaren alorreko testuek osatzen dute
• Klasikoen Gordailua: Euskal literaturako testu klasikoen corpusa da hau. Euskal literaturako lehen agerpenetik 1936ko gerrara ekoiztutako testuak jasotzen ditu.
• UPV/EHU: Ereduzko Prosa Gaur: Gaurko prosa idatziaren corpusa dugu hau, UPV/EHU-aren akimenez sortua.

Iruña-Veleia Gasteizetik 10 kilometrora dagoen aztarnategi arkeologikoaren izena da, antzinako Veleiako hiri erromatarra aztertzen duena. Bestalde, Euskal hizkuntzarentzat ere oso garrantzitsutzat jo izan da oraintsu arte, 2006. urtean jakinarazi baitziguten bertan III eta VI. mendeetako euskal hitzak zeudela zeramikazko ontzietan grabatuta. Hala ere, pasa den hilabeteetan jakin ahal izan dugu aurkikuntzak ez direla egiazkoak.

Honela, linguistikako, historiako, kimikako eta filologiako zenbait jakintsuk argitara emandako bost txostenen arabera ondorengo arrazoiengatik ezin dugu Iruña-Veleiako aztarnategian aurkitutakoa egiazkotzat jo:

• XVII. mendeko filosoen izenak agertzen dira zeramiketan (Deskartes)
• Existitzen ez diren jainkoen izenak agertzen dira.
• Garaikideak diren pertsonen izenak aurkitu dira.
• Sirenen irudiak daude.
• Instanteko kolarekin itsatsitako zatiak daude.

Beraz, ikertzaile talde honek, arrazoi hauek direla medio, faltsutzat hartu ditu Iruña-Veleian aurkitutako zeramikak, eta beraz, hauek jasotzen dituzten euskal hitzak. Berriro ere, Done Miliagako (Errioxa) XI.mendeko hitzak hartuko ditugu idatzita dauen lehenengo euskal hitz bezala.

Kontsultatutako iturriak:

1. “Iruña-Veleia” Wikipedia, Entziklopedia askea. 10 Abendua 2008. 12:21 UTC. 24 Abendua 2008
2. Iruña-Veleia. Yacimiento arqueológico. 24 Abendua 2008.
3. “Los hallazgos de Iruña-Veleia son un fraude” swissinfo.ch. 20 azaroa 2008. 07:26 UTC. 24 Abendua 2008

Linguae Vasconum Primitiae es el primer libro reconocido de la literatura vasca escrita. Su autor fue Bernat Etxepare y esta es su única obra, publicada en Burdeos en el año 1545. Bernat Etxepare era párroco de la iglesia de Saint-Michel-le-Vieux, en la localidad de Eyheralarre, cercana a San Juan Pie de Puerto.

Linguae Vasconum Primitiae es una recopilación de quince composiciones en verso, precedidas de un prólogo en prosa. Esta obra está escrita en dialecto bajo-navarro y algunas de las composiciones son religiosas, de alabanzas a la lengua vasca, de amor y autobiográficas. Esta obra fue criticada a causa de tratar con demasiada frescura y naturalidad el amor y también porque las medidas y rimas de Etxepare eran erroneas desde el punto de vista de la nueva poesía renacentista.

Al parecer, a diferencia de Leizarraga, este autor no pretende unificar el euskera y que todos los vascos puedan entenderlos, sino dar a conocer el dialecto vasco-navarro (él solo conocia este dialecto). Por último, de todo esto se concluye que no tenemos incunables en la lengua vasaca, ya que es este el primer libro de la literatura vasca, del año 1545.